Kolike su penzije estradnih umetnika u Srbiji? Iznosi mogu da iznenade, a evo od čega zavise
Mnogi građani pretpostavljaju da poznati estradni umetnici po odlasku u penziju dobijaju velike iznose, ali stvarnost je znatno složenija. Ne postoji posebna "estradna penzija", a konačan iznos zavisi pre svega od toga koliko je godina staža ostvareno i na koje osnovice su tokom radnog veka plaćani doprinosi.
Pitanje kolike su penzije estradnih umetnika u Srbiji često se pojavljuje kada se govori o životu muzičara, pevača i drugih izvođača nakon završetka karijere. Ipak, za ovu kategoriju ne postoji jedan prosečan iznos koji bi mogao da se primeni na sve umetnike.
Razlog je jednostavan, penzija se ne određuje prema tome koliko je neko bio popularan, koliko je zarađivao od nastupa ili koliko je dugo bio prisutan na estradi, već prema podacima evidentiranim u penzijskom osiguranju.
Od čega zavisi penzija estradnog umetnika?
Prema pravilima Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje, visina starosne penzije određuje se prema ostvarenom penzijskom stažu i zaradama, odnosno osnovicama osiguranja za koje su plaćeni doprinosi.
To znači da dva umetnika koja su tokom karijere ostvarivala veoma različite prihode mogu imati potpuno različite penzije.
Posebno je važno da prihod koji neko ostvaruje od nastupa nije isto što i osnovica na koju su plaćeni doprinosi. Za obračun buduće penzije relevantni su upravo prijavljeni prihodi i osnovice evidentirane u sistemu penzijskog osiguranja.
Zbog toga se ne može pouzdano reći da će neko imati, na primer, 100.000, 150.000 ili 200.000 dinara penzije samo zato što je tokom karijere bio veoma uspešan na estradi.
Postoji li posebna penzija za estradne umetnike?
Ne postoji posebna penzija samo zato što je neko estradni umetnik.
Određeni umetnici mogu imati status samostalnog umetnika, pod uslovima propisanim zakonom. Zakon o doprinosima samostalnog umetnika definiše kao osiguranika koji samostalno, u vidu zanimanja, obavlja umetničku delatnost i kome je reprezentativno udruženje u kulturi utvrdilo taj status, ukoliko nije osiguran po drugom osnovu.
Kod samostalnih umetnika postoje posebna pravila za utvrđivanje osnovice za doprinose. Za 2026. godinu najniža mesečna osnovica doprinosa iznosi 51.297 dinara.
Međutim, ovaj podatak ne znači da je 51.297 dinara iznos penzije. To je osnovica za obračun doprinosa i ne treba je mešati sa budućom penzijom.
Kolika penzija može da bude?
Upravo zbog različitih radnih biografija, ne postoji pouzdan raspon koji bi se mogao predstaviti kao "prosečna penzija estradnih umetnika".
Kod jednog umetnika penzija može biti relativno niska ako je tokom većeg dela karijere imao kraći staž ili su doprinosi plaćani na niže osnovice. Kod drugog može biti znatno viša ukoliko je imao dug staž i visoke prijavljene osnovice.
Moguće je da umetnik ima mnogo manju penziju nego što se očekuje
Jedna od najvećih zabluda jeste da visoka zarada tokom aktivne karijere automatski znači i visoku penziju. To nije pravilo.
Ako je umetnik tokom karijere ostvarivao visoke prihode, ali oni nisu bili evidentirani kao osnovica za penzijsko osiguranje u odgovarajućem iznosu, ti prihodi sami po sebi neće napraviti visoku penziju.
PIO navodi da se pri obračunu uzimaju u obzir zarade, odnosno osnovice osiguranja, a lični koeficijenti se računaju na osnovu odnosa zarade osiguranika i prosečne zarade u Srbiji.
Zato se kod estradnih umetnika ne može napraviti jednostavna računica tipa "veća zarada tokom karijere = određeni iznos penzije."
Od minimalne do nacionalne penzije
Kada se govori o okvirnim iznosima, redovna penzija estradnog umetnika u Srbiji može se kretati od oko 30.000 do 100.000 dinara mesečno, dok bi oni sa dugim stažom i višim prijavljenim osnovicama mogli da imaju i 100.000 do 150.000 dinara ili više. Sa druge strane, umetnici sa kraćim stažom ili nižim osnovicama mogu ostati bliže zakonskom minimumu.
Pored redovne penzije, pojedini umetnici mogu ostvariti i pravo na takozvanu nacionalnu penziju, odnosno posebno doživotno mesečno priznanje za vrhunski doprinos nacionalnoj kulturi, koje se isplaćuje uz njihovu redovnu penziju.
Iznos nacionalnog priznanja za nove dobitnike u 2026. godini je oko 73.000 dinara mesečno, ali ga ne dobijaju svi estradni umetnici, već samo oni koji ispune propisane kriterijume i kojima je priznanje dodeljeno.
Važno je naglasiti da raspon od 30.000 do 150.000 dinara predstavlja okvirnu procenu mogućih iznosa redovne penzije, a ne zvaničnu statistiku o penzijama estradnih umetnika. Konačan iznos redovne penzije zavisi od dužine staža i prijavljenih zarada, odnosno osnovica na koje su tokom radnog veka plaćeni doprinosi.
Najvažnija stvar koju budući penzioneri sa estrade treba da znaju
Kod obračuna penzije presudno je ono što je evidentirano u sistemu osiguranja.
Za nekoga ko je tokom karijere ostvarivao visoke prihode, ali nije imao odgovarajuće prijavljene osnovice za PIO, konačna penzija može biti mnogo niža od očekivanja.
S druge strane, umetnik koji je decenijama bio uredno osiguran i za koga su doprinosi plaćani na više osnovice može ostvariti znatno povoljniju penziju.
U Srbiji se pri obračunu penzije uzimaju u obzir zarade od 1. januara 1970. godine, dok je vrednost opšteg boda od decembra 2025. godine 1.674,67 dinara.
Biznis Kurir
