Razveli ste se i podelili imovinu? Banku to ne zanima, evo šta se zaista dešava sa kreditima i ko mora da vrati dugove iz braka
Razvod braka ne znači prestanak obaveze vraćanja kredita, niti automatski dovodi do promene ugovora zaključenog sa bankom. Čak i kada se bivši supružnici dogovore da će jedan od njih zadržati stan i samostalno nastaviti otplatu rata, takav dogovor sam po sebi ne oslobađa drugog supružnika obaveze koju ima prema banci.
Narodna banka Srbije navodi da je solidarni dužnik u odnosu prema banci izjednačen sa glavnim dužnikom, kako u pravima tako i u obavezama. Izmena ugovora o kreditu ili pojedinih njegovih odredbi moguća je isključivo uz saglasnost svih ugovornih strana, što znači da razvod ili međusobni sporazum bivših supružnika ne mogu jednostrano promeniti postojeći kreditni ugovor.
Nije svaki kredit iz braka automatski zajednička obaveza
Za procenu odgovornosti nije presudno samo ko je potpisao kreditni ugovor, već i namena za koju je novac iskorišćen.
Prema članu 186. Porodičnog zakona, kredit koji predstavlja ličnu obavezu vraća supružnik koji ga je podigao. To može biti kredit uzet pre sklapanja braka, ali i kredit uzet tokom trajanja braka ukoliko je korišćen za lične potrebe supružnika ili njegovu posebnu imovinu.
Sa druge strane, član 187. propisuje da supružnici solidarno odgovaraju za obaveze nastale radi zadovoljavanja potreba zajedničkog života. U takve obaveze mogu spadati kupovina ili renoviranje porodičnog doma, troškovi stanovanja, održavanje zajedničke imovine i druge potrebe domaćinstva.
Solidarna odgovornost ne podrazumeva da banka mora od svakog supružnika da potražuje polovinu duga. Prema Zakonu o obligacionim odnosima, poverilac može zahtevati da se cela solidarna obaveza izmiri od bilo kog dužnika, sve dok dug u potpunosti ne bude plaćen.
Razvod ne menja karakter zajedničkog duga
Vrhovni sud je u jednoj svojoj odluci jasno naveo da prestanak zajedničkog života supružnika ne menja pravnu prirodu kredita ili zajma koji je tokom braka uzet za potrebe zajedničkog života.
Čak i kada je kredit formalno podigao samo jedan supružnik, obaveza može ostati zajednička ukoliko je novac iskorišćen za rešavanje stambenog pitanja ili neku drugu porodičnu potrebu.
Ipak, samo činjenica da su supružnici bili u braku nije dovoljna da kredit jednog od njih automatski postane zajednička obaveza. Vrhovni sud je u drugom slučaju odbio zahtev za isplatu polovine kredita jer je utvrđeno da je novac uložen u posebnu imovinu jednog supružnika, a ne u potrebe zajedničkog domaćinstva.
Šta ako jedan supružnik posle razvoda sam otplaćuje kredit?
Ukoliko jedan bivši supružnik nakon razvoda samostalno plaća rate zajedničkog kredita, on može od drugog zahtevati naknadu dela koji pripada njemu. Međutim, Vrhovni sud je zauzeo stav da takvo pravo nastaje tek kada su rate stvarno plaćene.
Nije moguće unapred tražiti polovinu budućeg duga koji još nije izmiren.
Šta se događa sa stambenim kreditom i hipotekom nakon razvoda?
Hipoteka ostaje upisana na nekretnini bez obzira na to kome stan ili kuća pripadnu nakon razvoda. Prema Zakonu o hipoteci, banka u slučaju neplaćanja kredita može naplatiti svoje potraživanje iz vrednosti nekretnine, bez obzira na to ko je u tom trenutku njen vlasnik.
Da bi jedan supružnik preuzeo ceo hipotekarni dug i da bi drugi bio oslobođen obaveze prema banci, neophodan je pisani pristanak banke. Bez saglasnosti banke, dogovor bivših supružnika nema pravno dejstvo prema hipotekarnom poveriocu.
U praksi, najčistija rešenja su da banka odobri preuzimanje duga i izmenu ugovora, da jedan supružnik refinansira preostali iznos kredita na svoje ime ili da se nekretnina proda, a iz dobijenog novca izmiri dug.
Banka, međutim, nije obavezna da prihvati oslobađanje jednog dužnika ukoliko proceni da drugi supružnik sam nema dovoljnu kreditnu sposobnost za nastavak otplate.
Biznis Kurir/Mondo
