"Grad tame" posetili su samo retki turisti: Deca su na krovovima igrala fudbal, a odrasli sušili veš

Sve do 1994. godine u Hong Kong je postojao mali, ali neverovatno gusto naseljen deo grada koji je izgledao kao prizor iz distopijskog filma.Reč je o Kowloonu – mestu toliko prenapučenom da je bilo teško zamisliti kako njegovi stanovnici uopšte mogu da žive u takvim uslovima.

Taj neobični grad unutar grada bio je poznat kao grad tame, a u jednom trenutku u njemu je živelo više od 30 hiljada ljudi u svega 350 stambenih zgrada (koje su ličile na sve samo ne na stambene zgrade), i to sve na površini od 0,026 kvadratnih kilometara. Zgrade su bile naslagane jedna na drugu, prolazi uski i mračni, a čitavo područje dugo je bilo izvan stvarne kontrole vlasti. Grad je bio zatrpan smećem, često povezivan s kriminalom i poznat po gotovo potpunoj anarhiji. Istoričari ističu da je Kowloon kod mnogih izazivao i znatiželju i strah – retki su se usudili da ga posete.

Procjenjuje se da je u gradu bilo oko 300 međusobno povezanih krovova na kojima su se deca igrala, a odrasli su sušili veš ili posmatrali avione koji su sletali na obližnji aerodrom Kai Tak Airport. Iako je kasnije postao sinonim za bezakonje, Kowloon je u početku imao sasvim drugačiju ulogu. Osnovan je 1668. godine kao kineska vojna postaja na poluostrvu Kowloon Peninsula. Situacija se promenila nakon Prvi opijumski rat, kada je 1843. godine Hong Kong pao pod britansku kolonijalnu vlast. Ipak, utvrđeni grad okružen zidinama, topovima i stražarskim kulama ostao je pod kineskom upravom.

Administrativni haos

Godine 1898. Ujedinjeno Kraljevstvo i Kina potpisale su sporazum kojim je Hong Kong dat u 99-godišnji najam britanskoj kruni. Iako je većina teritorije tada prešla pod britansku kontrolu, Kowloon je ostao pravno nejasno područje. Ubrzo su i Britanci i Kina počeli polagati pravo na grad, što je stvorilo administrativni haos. Na kraju ga zapravo nije u potpunosti kontrolisala nijedna vlast. Politički nemiri u Kini početkom 20. veka dodatno su promenili sudbinu grada. Nakon pada Dinastija Qing 1912. godine i tokom Kineski građanski rat, hiljade izbeglica počele su pristizati u Hong Kong, a mnogi su utočište pronašli upravo unutar zidina Kowloona. Broj stanovnika tako je u samo nekoliko decenija porastao sa nekoliko stotina na desetine hiljada ljudi.

Od pedesetih do osamdesetih godina kineske kriminalne organizacije imale su značajnu moć u gradu, pa je Kowloon postao leglo prostitucije, droge i kocke, iako većina stanovnika nije bila uključena u ilegalne aktivnosti. Stanovnici Kowloona živeli su u svojevrsnom pravnom vakuumu. Ni kolonijalna vlast Hong Konga ni kineska vlada zapravo nisu upravljale gradom. Kowloon je bio raj za kriminalne radnje, ali su se stanovnici grada borili da se životni standard poboljša i da se izgradi grad u kojem će njihovi potomci moći da žive bezbedno. To se, nažalost, nije ostvarilo jer je 1987. godine donet plan za rušenje grada. Kowloon je tako do kraja 1994. godine u potpunosti srušen, a svega godinu dana kasnije otvoren je istoimeni park – popularno odredište brojnih turista iz celog sveta.

Uprkos siromaštvu, prenapučenosti i kriminalu, za mnoge je taj neobični lavirint zgrada ipak bio dom. Nasleđe grada tame ostalo je snažno i dugo nakon njegovog rušenja, a Kowloon se i danas smatra jednim od najneobičnijih urbanih fenomena u istoriji.

Kurir Biznis/Punkufer.dnevnik.hr