Najčuvanija tajna SFRJ: Ovo ostrvo na Jadranu je pola veka bilo zabranjeno za strance, a danas svi hrle da vide Titovu pećinu i tajne tunele za ratne brodove
Jadranska ostrva najčešće se povezuju sa suncem, morem, uređenim plažama i bogatim istorijskim nasleđem. Ipak, pojedina od njih turistima nude i sasvim drugačiji doživljaj, obilazak vojnih objekata i lokaliteta koji svedoče o ne tako davnoj prošlosti.
Jedno od takvih mesta je Vis, hrvatsko ostrvo poznato po najvećem broju vojnih objekata, bunkera, tunela i nekadašnjih vojnih baza. Zbog svoje vojne namene, Vis je dugo bio zatvoren za strane posetioce, pa je razvoj turizma na njemu počeo znatno kasnije nego u drugim delovima jadranske obale.
Strancima ulazak bio zabranjen gotovo pola veka, a potom je usledio razvoj turizma
Za mnoge je Vis jedno od najlepših dalmatinskih ostrva, a njegovu posebnost dodatno naglašava bogata istorija. Naseljen još u praistoriji, do kraja osamdesetih godina prošlog veka služio je kao vojna baza, zbog čega je bio zatvoren za strane državljane.
Dok su druga jadranska letovališta već razvijala hotele, restorane, plaže i noćni život, Vis je ostao van glavnih turističkih tokova upravo zbog vojnog režima.
Na ostrvu se nalazi čak 38 vojnih objekata, od kojih su mnogi danas dostupni posetiocima kroz organizovane ture. Iako se vojni objekti mogu pronaći i na drugim ostrvima, poput Lastova, Vis i dalje prednjači po njihovom broju.
Zbog prisustva vojske, ulazak stranim državljanima bio je zabranjen sve do kraja osamdesetih godina prošlog veka.
Među najpoznatijim vojnim lokalitetima izdvajaju se komandni centar Vela Glava, vojni tunel Jastog dug 100 metara, kasarne Samogor i Rogači, raketna baza Stupišće, saveznički aerodrom u Pliskom Polju koji su Amerikanci izgradili 1944. godine, "Crvene stine", gde je tokom Drugog svetskog rata osnovana novinska agencija bivše države, kao i artiljerijska baterija Barjoška.
Zaliv Barjoška danas je poznat i po tome što je upravo na toj lokaciji sniman drugi deo filma Mama Mia.
Titova pećina i vojni tuneli među najposećenijim atrakcijama
Jedan od najzanimljivijih lokaliteta na ostrvu je Titova pećina. Reč je o dve pećine do kojih vodi kameno stepenište sa puta ka Humu, najvišem vrhu Visa. Naziv su dobile po Josipu Brozu Titu, koji je upravo na tom mestu 1944. godine vodio pregovore o međunarodnom priznanju Jugoslavije.
Među atraktivnijim lokalitetima nalazi se i vojni tunel Jastog, smešten u uvali Parja, na rtu Škojić. Izgrađen je 1982. godine, a njegova osnovna namena bila je da služi kao sklonište za ratne brodove.
Nije poznato koliko je plovila u njemu bilo smešteno tokom sedam godina pre demilitarizacije ostrva, ali danas u njemu svakodnevno pristaju brojni izletnički brodovi, dok ga obilaze i posetioci koji dolaze kopnenim putem.
Obilaske vojnih bunkera, tunela i drugih nekadašnjih vojnih objekata organizuje nekoliko turističkih agencija sa Visa, pa ljubitelji istorije imaju priliku da iz prve ruke upoznaju period kada je ostrvo bilo militarizovana zona. Upravo ta prošlost u velikoj meri oblikovala je Vis kakav je danas.
Zbog činjenice da se turizam na Visu razvijao mnogo kasnije nego u većini jadranskih destinacija, ostrvo je i danas zadržalo mirniju atmosferu, manje je izgrađeno i nije opterećeno masovnim turizmom.
Na ostrvu se nalaze dva glavna grada, Vis i Komiža, kao i više manjih naselja duž obale i u unutrašnjosti. Bez obzira na to da li se odlučite za Vis ili Komižu, izbor teško da može biti pogrešan.
Biznis Kurir/BizPortal
