Dugovi patrijaršije i 12.000 zlatnih dukata: Kako su mošti Svete Petke završile u Rumuniji?
- Mošti Svete Petke su iz Srbije preko Carigrada stigle u Jaši, a u priči se pominju i 12.000 zlatnih dukata i dugovi Carigradske patrijaršije.
- Danas su u Jašiju veliko hodočasničko odredište: ove godine moštima se poklonilo više od 220.000 ljudi, a hoteli su gotovo popunjeni.
Ova neobična priča započela je krajem 14.veka kada su kneginja Milica i monahinja Jefimija od sultana Bajazita zatražile mošti Svete Petke. Tada je započeo jedan od najzanimljivijih delova istorije svetinje koju danas poštuju vernici širom Balkana.
Mošti su iz Srbije kasnije prenete u Carigrad, a zatim u rumunski grad Jaši, gde se i danas nalaze. Na tom putu pominju se zlatni dukati, dugovi Carigradske patrijaršije i pomoć moldavskog vladara, dok njihovo današnje počivalište svake godine okuplja veliki broj hodočasnika, što je važan ekonomski segment lokalne ekonomije.
Njihov dolazak i današnje prisustvo u Jašiju imaju i vidljiv uticaj na život grada: pune se hoteli, organizuju putovanja, a ugostitelji i volonteri pripremaju hranu za vernike koji u Jaši stižu iz različitih krajeva Rumunije i inostranstva.
Molba kneginje Milice sultanu Bajazitu
Prema podacima koje objavljuje Univerzitet Metropolitan, kneginja Milica, tada monahinja Jevgenija, i monahinja Jefimija otišle su 1398. godine kod sultana Bajazita I, između ostalog da posreduju za Milicinog sina Stefana Lazarevića.
Tom prilikom zatražile su i da im sultan pokloni mošti Svete Petke, koje su posle osmanskog osvajanja Trnova bile prenete u Vidin. Njihova molba je uslišena i mošti su prenete u Srbiju.
Kasnije su se našle u Beogradu, gde su ostale do osmanskog osvajanja grada 1521. godine. Posle toga, u vreme sultana Sulejmana Veličanstvenog, prenete su u Carigrad.
Priča o 12.000 zlatnih dukata
U rumunskim crkvenim izvorima može se pronaći podatak da je Carigradska patrijaršija mošti otkupila za 12.000 zlatnih dukata.
Portal Doxologia, koji objavljuje Mitropolija Moldavije i Bukovine, taj podatak pripisuje starijem piscu Skarlatu Vizantiosu. Prema tom prikazu, sultan je od patrijarha tražio novac kako bi mu predao mošti.
Iznos od 12.000 dukata navode i drugi rumunski crkveni izvori, dok se u pojedinim savremenim istorijskim pregledima taj detalj ne pominje.
Mošti su zatim čuvane u carigradskim crkvama koje su bile sedišta patrijaršije. U Carigradu su ostale više od jednog veka, pre nego što su krenule na još jedno putovanje.
Dugovi patrijaršije i dar moldavskom vladaru
Put do današnje Rumunije povezan je sa finansijskim teškoćama Carigradske patrijaršije i pomoći koju joj je pružio moldavski vladar Vasilije Lupu.
Prema navodima Mitropolije Moldavije i Bukovine, Lupu je pomogao u otplati dugova patrijaršije, a patrijarh Partenije I i članovi Sinoda odlučili su da mu 1641. godine daruju mošti Svete Petke u znak zahvalnosti.
Mitropolija navodi da je darovanje zabeleženo u sinodalno-patrijaršijskom pismu. Mošti su potom brodom prenete preko Crnog mora, a nakon dolaska u Galac nastavljeno je putovanje do Jašija, gde su stigle 13. juna 1641. godine.
Najpre su položene u crkvi manastira Svetih triju jerarha, a kasnije su prenete u Mitropolijsku katedralu u Jašiju, gde se i danas nalaze.
Stotine hiljada vernika i popunjeni hoteli
Gotovo četiri veka kasnije, Jaši je jedno od najvažnijih pravoslavnih hodočasničkih odredišta u Rumuniji.
Prema podacima Mitropolije Moldavije i Bukovine, tokom ovogodišnjih osmodnevnih svečanosti više od 220.000 ljudi poklonilo se moštima svetitelja. Pored moštiju Svete Petke, ove godine bile su izložene i mošti Svetog Pajsija Sihastrijskog.
Razlika u crkvenim kalendarima znači da se praznik u Rumunskoj pravoslavnoj crkvi obeležava 14. oktobra, dok ga Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici praznuju 27. oktobra. Ovogodišnje hodočašće u Jašiju održano je od 8. do 15. oktobra.
Koliki je značaj tog događaja za grad pokazuje i podatak koji je početkom meseca objavio Euronews Rumunija: već 1. oktobra bilo je rezervisano više od 90 odsto smeštajnih mesta u Jašiju, a pojedini gosti sobe su rezervisali još prethodne godine.
Prema tom izveštaju, rezervacije su u proseku trajale dve do tri noći, mada deo vernika dolazi samo na poklonjenje i zatim odlazi. Hoteli se u ovom gradu tokom oktobra pune i zbog drugih događaja, uključujući poslovne skupove.
Od smeštaja i prevoza do besplatnih obroka
Hodočašće donosi posao hotelima, prevoznicima i organizatorima putovanja. Pojedine ovogodišnje ponude smeštaja su iznosile od 100 do 150 rumunskih leja po osobi za noć, odnosno od oko 20 do 30 evra, u sobama koje se dele sa drugim hodočasnicima.
Organizovani aranžmani imali su različite cene u zavisnosti od prevoza, broja noćenja i uključenih obroka. Portal kao primere navodi paket od 450 leja (oko 85 evra) i drugi, sa dve noći smeštaja i nekoliko obroka, od 1.050 leja (oko 200 evra) po osobi. To su cene pojedinačnih ponuda, a ne jedinstveni trošak za sve posetioce.
Uz komercijalne usluge, postoji i humanitarni deo organizacije. Oko 40 restorana najavilo je da će besplatno pripremiti više od 100.000 obroka za hodočasnike.
Od molbe kneginje Milice, preko Carigrada i Jašija, put moštiju Svete Petke tako povezuje istoriju više balkanskih zemalja. Današnje hodočašće pokazuje kako veliki verski događaj, uz svoj duhovni značaj, utiče i na svakodnevni život i privredu grada koji prima vernike.
Kurir Biznis/Telegraf.rs
